An tIdirnáisiúntán

Aistríodh móramhrán sóisialach Eugène Edme Pottier in Eagrán 20 i Samhain 2004.

Bhí Eugéne Edme Pottier gníomhach i ngluaiseacht shóisialach na Fraince i lár an naoú céad déag. Ghlac sé páirt i gComún Pháras in 1871, nuair a ghabh oibrithe na cathrach ceannas uirthi ar feadh cúpla mí. Nuair a cuireadh an Común faoi chois, daoradh chun báis é, ach d’éirigh leis éalú ón tír. I Meitheamh na bliana sin chum sé ‘L’Internationale’, agus d’fhoilsigh sé an dán i gcnuasach filíochta in 1887, an bhliain a bhásaigh sé. Chuir Pierre Degeyter ceol le dán Pottier an bhliain dár gcionn. Tá sé ina amhrán ag sóisialaithe an tsaoil mhóir ó shin i leith.

Agus é i gcampa géibhinn an Churraigh le linn an dara cogadh domhanda, chuir Máirtín Ó Cadhain Gaeilge ar chuid den amhrán: an chéad rann agus an loinneog. Bhí sé ag obair ó leagan a thug Micheál Ó Ríordáin, ceannaire na bpríosúnach Cumannach, dó. Dealraíonn sé gur meascán den bhunamhrán agus den aistriú Béarla a bhí aige.

Seo é an chéad leagan iomlán Gaeilge den ‘Idirnáisiúntán’. Tá na cúig rann ar fad aistrithe anseo ón bhFraincis, agus cloítear le rannaireacht an bhunamhráin.

Éirigí, a sclábhaithe an domhain!
Éirigí, a ocracháin an tsaoil!
Tuiscint in ard a cinn a labhrann
An focal scoir óna béal.
Cuirimis chun siúil anois an sean-am
Éirigí, a shlua mhóir na ndaor!
Athróimid an saol ó bhonn, a mh’anam
Beidh gach uile shórt faoinár réir!

Loinneog
Tá cath na cinniúna ann
In aon slua linn!
An tIdirnáisiúntán
A chomhaontóidh sinn.
Tá cath na cinniúna ann
In aon slua linn!
An tIdirnáisiúntán
A chomhaontóidh sinn.

Ní thiocfaidh aon ardslánaitheoirí:
Dia, curadh ná rialtóir
Fúinn féin atá sé, a tháirgeoirí!
Leas na ndaoine mar is cóir!
Le ceart a bhaint den ghadaí gránna
Ár meon a scaoileadh saor ó gheis
Gaibhnímis ár gclaíomh go dána
Is tapaímis ár ndeis!

LOINNEOG

Éagóir an stáit is feall an dlí
Ár bhfuil a thugaimid mar cháin
Níl bacainn ar an rachmasaí
Téann ceart na mbocht le fán.
Cuirimis uainn anois an umhlóid
Tá an chóir ag iarraidh malairt dlí:
“Ní ceart go dualgas” a nua-mhóid,
“Ná dualgas go ceart!” deir sí.

LOINNEOG

Míofaireacht is ea a bhflaitheas
Ríthe guail, iarainn is cruach
Céard a rinne siad de mhaitheas?
Lucht saothair a dhíol faoina luach.
Faoi ghlas i mbancanna na buíne úd
Tá toradh ár n‑oibre is ár mbeart;
I gcúiteamh ghadaíocht na ndaoine úd
Níl ón bpobal ach a gceart.

LOINNEOG

Chun lámhaigh brúnn ríthe sinne.
Síocháin eadrainn, cogadh orthu sin!
Stailc na n‑arm ina gcoinne
Amach as na ranga catha linn!
Go stadann siad, na conablaigh seo,
Dár bhfuil a ligean braon ar bhraon
Tuigfidh siad go bhfuil na piléirí seo
Ag díriú ar ár nginearáil féin.

LOINNEOG

Oibrí is feirmeoir le chéile
Lucht saothair i bpáirtí mór amháin;
Leis an gcine daonna é an saol seo
Níl áit don saibhir ann.
Nach iomaí colainn bhreá a shloig siad!
Ach má imíonn siad amach anseo,
Badhbha is amplacháin mar iad,
Beidh solas na gréine linn go deo!

LOINNEOG