Sóisialachas in aghaidh an chogaidh

Céad bliain tar éis do Grúpa an Internationale é a chur amach, aistríodh an forógra seo in Eagrán 61 (Meán Fómhair 2015).

I 1915 thosaigh sóisialaithe na Gearmáine ag eagrú in aghaidh an chogaidh mhóir, ainneoin formhór a bpáirtí a bheith ar a shon. D’éirigh leo nuachtán a chur amach, Die Internationale, agus ainmníodh a ngrúpa as. Ba í Rosa Luksemburg, agus í i bpríosún, a dhréacht an cháipéis seo le treoir a leagan síos. Tar éis do Karl Liebknecht leasuithe a mholadh, ghlac cruinniú den ghrúpa leis ar Lá Caille 1916, agus cuireadh i gcló é mar bhileog faoin teideal ‘Bunphrionsabail i dtaobh Cúraimí an Daonlathais Shóisialta Idirnáisiúnta’. Aistrítear ó Ghearmáinis go Gaeilge anseo é den chéad uair.

Tá líon mór comrádaithe as gach cearn den Ghearmáin tar éis glacadh leis na bunphrionsabail seo a leanas, a chuireann Clár Erfurt1 i bhfeidhm ar fhadhbanna an tsóisialachais idirnáisiúnta faoi láthair.

1    Tá torthaí dhá scór bliain oibre ag sóisialachas na hEorpa scriosta ag an gcogadh domhanda, sa mhéid go bhfuil brí na prólatáireachta réabhlóidí i gcúrsaí cumhachta polaitiúla agus gradam morálta an tsóisialachais curtha ar ceal aige, idirnáisiúntán na prólatáireachta briste, a ranna i mbun fionaíola ar a chéile,2 agus brath is dóchas na bpobal sna tíortha is mó forbartha caipitlí ceangailte de long an impiriúlachais.

2    Ag vótail airgid ar son an chogaidh agus ag fógairt síochána polaitiúla3 dóibh, tá ceannairí oifigiúla na bpáirtithe sóisialacha sa Ghearmáin, sa Fhrainc agus i Sasana (cé is moite de Pháirtí Neamh­spleách an Lucht Oibre4) tar éis an t‑impiriúlachas a neartú ar a chúl, ag tabhairt ar na pobail cur suas le dearóile agus uafáis an chogaidh, ag ligean fraoch an impiriúlachais den iall, ag cur fad leis an sléacht agus méadú ar na híobartaigh, ag glacadh freagracht as an gcogadh agus a iarsmaí orthu féin.

3    Tá beart seo cheannasaíocht na bpáirtithe sna tíortha atá i mbun cogaidh, sa Ghearmáin thar aon áit eile, tír thosaigh an Idirnáisiúntáin go dtí seo, ina fheall ar na prionsabail is bunúsaí de chuid an tsóisialachais idirnáisiúnta, ar bhunleas an aicme oibre, ar leas daonlathach na bpobal ar fad. Tá an pholaitíocht shóisialach curtha ar neamhní leis sin i ngach tír, fiú áit ar fhan ceannairí na bpáirtithe dílis dá ndualgais: sa Rúis, sa tSeirbia, san Iodáil agus—seachas eisceacht amháin—sa Bhulgáir.

4    Ó thréig daonlathas sóisialta oifigiúil na dtíortha móra cath na n‑aicmí le linn an chogaidh, á chur ar fionraí go mbeidh an cogadh thart, tá ré an achair tugtha aige do na haicmí ceannais i ngach tír a suíomh a neartú go hollmhór ar chostas eacnamaíochta, polaitiúil agus morálta na prólatáireachta.

5    Ní dhéanann an cogadh domhanda cosaint na náisiún ná leas eacnamaíochta nó polaitiúil pobail ar bith, agus níl ann ach droch­iarsma ar theannais impiriúlacha idir aicmí caipitleacha na dtíortha éagsúla ar son ceannas an domhain agus monaplacht ar bhánú is dúshaothrú na gcríoch nach bhfuil faoi cheannas an chaipitil go fóill. I ré an impiriúlachais seo gan srian, ní féidir cogaí náisiúnta a bheith ann a thuilleadh. Níl i leas an náisiúin ach seift le dallamullóg a chur ar an lucht oibre chun giollaí don impiriúchas, a mbithnamhaid, a dhéanamh díobh.

6    Ní féidir le saoirse agus neamhspleáchas aon náisiúin faoi chois teacht as polaitíocht na stát impiriúlach agus an cogadh impiriúlach. Níl sna náisiúin bheaga, agus a n‑aicmí ceannais ina lútálaithe is ina gcúlpháirtithe ag a gcomrádaithe aicmeacha sna stáit mhóra, ach fichillíní i gcluiche impiriúlach na gcumhachtaí móra, agus—ach oiread leis an lucht oibre—bainfear mí-úsáid astu le linn an chogaidh agus íobrófar ar son leas na gcaipitlithe iad ina dhiaidh.

7    Agus an scéal amhlaidh, cibé a bhuafaidh nó a chaillfidh, tá an cogadh seo ina bhriseadh ar an sóisialachas agus an daonlathas. Cibé toradh a bheidh air—ach amháin an phrólatáireacht idirnáisiúnta a ladar a chur sa scéal—neartaítear an míleatachas, an chointinn idir­náisiúnta, an teannas eacnamíochta domhanda leis. Géaraítear ar an dúshaothrú caipitleach agus an frithghníomh polaitiúil inmheánach leis, lagaítear smacht an phobail agus déantar uirlisí míleatachais de na parlaimintí, níos géilliúla i gcónaí. Leis seo, forbraíonn cogadh domhanda an lae inniu na coinníollacha uile le haghaidh cogaidh úir.

8    Ní féidir síocháin an domhain a chinntiú le pleananna atá útóipeach nó frithghníomhach ó bhonn le haghaidh cúirteanna idir­náisiúnta eadrána de thaidhleoirí caipitleacha, comhaontuithe taidhleoireachta i dtaobh “dí-armála”, “saoirse na mara”, cealú cheart na gabhála ar muir, “cónaidhmeanna de stáit Eorpacha”, “aontais custaim i lár na hEorpa”, stáit idirnáisiúnta eadrána agus a leithéid. Ní féidir fáil réidh leis an impiriúlachas, an míleatachas agus an chogaíocht ná iad a chosc fad a bheidh na haicmí caipitleacha i gceannas gan bhac. Níl aon bhealach le cur ina n‑aghaidh i gceart agus síocháin an domhain a chinntiú ach cumas gnímh pholaitiúil agus toil réabhlóideach na prólatáireachta idirnáisiúnta a cumhacht a chaitheamh sa mheá.

9    Is é an t‑impiriúlachas, mar chéim dheiridh agus ardfhorbairt cheannas domhanda polaitiúil an chaipitil, bithnamhaid choiteann na prólatáireachta i ngach tír. Ach ar nós céimeanna is luaithe den chaipitleachas, tá sé i ndán dó cumais a bhithnamhad a neartú ar aon dul lena fhorbairt féin. Géaraíonn sé ar dhlúthú na gcaipiteal, cnaí na meánaicme, méadú na prólatáireachta, ag dúiseacht ceannairceacht mhéadaithe na ndaoine agus ag cur faobhair ar chontrárthacht na n‑aicmí. Caithfidh cath aicmeach na prólatáireachta cur le chéile in aghaidh an impiriúlachais, in aimsir síochána nó cogaidh, thar rud ar bith eile. Is ionann don phrólatáireacht an cath ina aghaidh agus an cath ar son cumhacht pholaitiúil an stáit, gleic na cinniúna idir sóisialachas agus caipitleachas. Ní chuirfidh an phrólatáireacht cuspóir deiridh an tsóisialachais i gcrích mura dtugann sí faoin impiriúlachas tríd síos, mura nglacann sí le “cogadh ar an gcogadh” mar threoir lena polaitíocht phraiticiúil agus a cumas is a híobairt go léir a chaitheamh leis.

10  Chuige seo, is é príomhchúram an tsóisialachais inniu prólatáireacht na dtíortha go léir a thabhairt le chéile mar chumacht bheo réabhlóideach, trí eagrú idirnáisiúnta láidir agus tuiscint aontaithe aici ar a leas is a cúraimí, beartaíocht aontaithe agus cumas gnímh pholaitiúil in aimsir síochána nó cogaidh, le cumhacht chinniúnach na beatha polaitiúla a dhéanamh di, mar is dual di ón stair.

11  Tá an 2ú hIdirnáisiúntán briste ag an gcogadh. Nuair nach raibh sé in ann bac ceart a chur roimh scoilt na náisiún sa chogadh agus beart is gníomh coiteann don phrólatáireacht i ngach tír a chur i bhfeidhm, chruthaigh sé nach ndéanfaidh sé cúis.

12  I bhfianaise feall ionadaithe oifigiúla pháirtithe sóisialacha na dtíortha móra ar chuspóirí agus leas an aicme oibre, i bhfianaise tréigean thalamh idirnáisiúntán na prólatáireachta ar thalamh na polaitíochta buirgéisí impiriúlaí acu, is bunriachtanas don sóisialachas é idirnáisiúntán nua oibrithe a bhunú agus é de chúram air an cath aicmeach réabhlóideach in aghaidh an impiriúlachais i ngach tír a threorú agus a aontú.

Lena chúram stairiúil a chur i bhfeidhm, caithfidh sé seasamh ar na prionsabail seo a leanas:

1    Tá an cath aicmeach in aghaidh na n‑aicmí ceannais taobh istigh de na stáit bhuirgéiseacha agus dlúthpháirtíocht phrólatáireacht na dtíortha go léir mar dhá bhunriail dhoscartha an aicme oibre ina chath stairiúil saoirse. Ní hann don sóisialachas gan dlúthpháirtíocht idirnáisiúnta na prólatáireachta, agus ní hann don sóisialachas gan cath na n‑aicmí. Ní féidir leis an bprólatáireacht shóisialach, in aimsir síochána nó cogaidh, éirí as cath na n‑aicmí ná an dlúthpháirtíocht idirnáisiúnta gan lámh a chur ina bás féin.

2    Caithfear gníomh aicmeach na prólatáireachta i ngach tír, in aimsir síochána nó cogaidh, a stiúradh de réir an chath in aghaidh an impiriúlachais agus cosc na cogaíochta mar phríomhchuspóir. Caithfidh gníomhaíocht pharlaiminteach, gníomhaíocht ceard­chumainn agus gníomhaíocht ghluaiseacht na n‑oibrithe ar fad tús áite a thabhairt don aidhm seo, an phrólatáireacht i ngach tír a chur in aghaidh na buirgéiseachta náisiúnta chomh géar agus is féidir, an chontrárthacht pholaitiúil agus intleachtach eatarthu a thabhairt chun cinn ag gach cor agus ag an am céanna bráithreacht idirnáisiúnta phrólatáireacht na dtíortha go léir a chur chun tosaigh agus i ngníomh.

3    San idirnáisiúntán atá croílár eagrú aicmeach na prólatáir­eachta. Is é an t‑idirnáisiúntán a chinneann in aimsir síochána beart­aíocht na ranna náisiúnta maidir leis an míleatachas, an coilíneachas, polasaí tráchtála, Lá Bealtaine, chomh maith leis an mbeartaíocht le cur i bhfeidhm in aimsir cogaidh.

4    Is airde an dualgas rúin an idirnáisiúntáin a chur i bhfeidhm ná aon dualgas eagraithe eile. Ranna náisiúnta a théann in aghaidh a chuid rún, cuireann siad iad féin taobh amuigh den idirnáisiúntán.

5    Sa chath in aghaidh an impiriúlachais agus na cogaíochta, is iad sluaite dlútha na prólatáireachta i ngach tír atá in ann an chumhacht chinniúnach a chur i gcion. Is é príomhsprioc bheart­aíocht na ranna náisiúnta, mar sin, na sluaite fairsinge a thabhairt chun cumas gnímh pholaitiúil agus treallúis chinniúnaigh, dlús idir­náisiúnta ghníomhartha an phobail a chinntiú, an t‑eagrú polaitiúil agus ceardchumainn a thógáil, chun comhar sciobtha gníomhach na ranna uile a ráthú gach uair a chuirtear sa siúl é, i gcaoi gurb ionann toil an idirnáisiúntáin agus gníomh na sluaite fairsinge oibrithe i ngach tír.

6    Is é neaschúram an tsóisialachais fuascailt intleachtach na prólatáireachta ó choimirce na buirgéiseachta, a chuirtear in iúl i dtarraingt idé-eolaíocht an náisiúnachais. Ní mór do na ranna náisiúnta a ngríosadh i bparlaimintí agus i nuachtáin a shocrú chun caint thraidisiúnta an náisiúnachais a cháineadh mar ghléas de chuid an cheannais bhuirgéisigh. Níl de chosaint ar aon fhíorshaoirse náisiúnta inniu ach an cath aicmeach réabhlóideach in aghaidh an impiriúlachais. Tír dhúchais na bprólatáireach, a gcaithfidh gach rud eile tús áite a thabhairt dá cosaint, sin é an t‑idirnáisiúntán sóisialach.

Nótaí

  1. Ghlac Páirtí Daonlathach Sóisialta na Gearmáine le clár ar a ardfheis in Erfurt in 1891, a bhí ina mhúnla ag páirtithe sóisialacha eile.
  2. Bhí geallta go minic ag an Idirnáisiúntán Sóisialach (an Dara hIdir­náisiúntán, a bunaíodh in 1889) go gcuirfeadh sé go tréan in aghaidh an chogaidh a bhí ag bagairt, ach nuair a tháinig sé thacaigh formhór na bpáirtithe ann leis.
  3. Sna tíortha i mbun cogaidh fógraíodh ‘síocháin pholaitiúil’, go n‑éireodh na páirtithe as ionsaithe ar a chéile, ag cur le chéile leis an gcogadh a bhuachan.
  4. Sheas an Independent Labour Party lena chuid prionsabal i 1914, ag cur in aghaidh an chogaidh.